ห้างสรรพสินค้าใหญ่ ทลายป้อมค่ายหัวเมือง

by Viratts 3 พฤษภาคม 2554 เวลา 16:00 น.
ห้างสรรพสินค้าใหญ่ ทลายป้อมค่ายหัวเมือง

 

 

การคืบคลานของศูนย์การค้าจากรุงเทพฯ สู่หัวเมืองในต่างจังหวัดอย่างเป็นกระบวน  มีความหมายว้างและลึกกว่า การยึดครองพื้นที่ทั่วประเทศของเครือข่ายค้าปลีก ซึ่งทำสำเร็จมาแล้ว

 

 

 

 

เครือข่ายค้าปลีกขนาดใหญ่ โดยเฉพาะ Tesco Lotus(ด้วยความร่วมมือระหว่าซีพีกับ Tesco  แห่งสหราชอาณาจักร) และ 11-Eleven( ภายใต้เครือค้าปลีกของเครือซีพีที่ต้องจ่ายส่วนแบ่งให้กับSouthland corp.แห่งญี่ปุ่นในสิ่งที่เรียกว่า “ซื้อสิทธิประกอบกิจการค้าปลีก หรือ License ภายใต้ชื่อ 7-Eleven “) แผ่ขยายครอบคลุมพื้นที่ระดับ อำเภอและตำบลไปเรียบร้อยแล้ว    เครือข่ายเหล่านี้จำหน่ายสินค้าพื้นฐาน แม้ว่าจะมีสินค้าเกี่ยวกับไลฟ์สไตล์มากขึ้น แต่สังคมธุรกิจไทยถือเป็นค้าปลีกแบบใหม่ที่พอรับได้  ที่สำคัญถือเป็นการเผชิญหน้าและคุกคามต่อเครือข่ายโชว์ห่วยดั้งเดิมของไทย ซึ่งเป็นผู้ประกอบการรายย่อยที่กระจัดกระจายและไม่อำนาจต่อรอง   การเข้าสู่ตลาดนี้ในภูธรจึงเป็นไปไม่ยาก เช่นเดียวกับBigC ในเครือเซ็นทรัลกำลังเดินแผนขยายสาขาย่อยทั่วประเทศหลังจากผนึกกำลังด้วยการซื้อเครือข่าย Carrefour

 

ขณะที่ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้า เป็นเรื่องที่แตกต่างออกไป   แม้ว่าความพยายามตัวสู่หัวเมืองมานาน แต่แผนดำเนินไปอย่างช้าๆในช่วง2-3ทศวรรษมานี้ เนื่องจากเผชิญแรงต้านพอสมควร แรงต้านมาจากเครือข่ายห้างสรรพสินค้าขนาดกลางในหัวเมือง ซึงเป้นของนักธุรกิจขนาดกลางและใหญ่ในท้องถิ่น  นักธุรกิจภูธรเหล่านี้มีเครือข่ายธุรกิจและพลังพอสมควร ในโมเดลเดิมทางเศรษฐกิจของสังคมไทย  ผู้ประกอบการธุรกิจรายใหญ่ในภูธรล้วนเป็นเครือข่ายของธุรกิจในส่วนกลาง  หรือเรียกว่า”นายหน้า”หรือ”ผู้แทนการค้า”โดยเฉพาะในธุรกิจนี้ ถือว่าเป็นลูกค้าของเครือข่ายห้างสรรพสินค้าจากกรุงเทพฯ   การรุกของห้างสรรพสินค้าสู่หัวเมือง ถือความขัดแย้งทางประโยชน์ และทำลายเครือข่ายหรือความสัมพันธ์เดิม ความพยายามประนีประนอมจึงเกิดขึ้นบางระดับเสมอมา

 

แต่จากนี้ไป ดูเหมือนจะไม่เป็นเช่นนั้นอีกแล้ว  อาจเป็นไปได้ว่ามีสาเหตุสำคัญมาจากทั้งสองด้าน

 

ด้านห้างสรรพสินค้าค้าภูธร ถือว่าที่ผ่านมาเติบโตอย่างจำกัด ภายใต้เครือข่ายสินค้าที่ต้องพึงพิงจากกรุงเทพฯ   ห้างสรรพสินค้าภูธรจึงไม่สามารถตอบสนองไลฟ์สไตล์ของคนหัวเมืองและชนบทที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ในพยายามวิ่งตามกระแสแฟชั่น รสนิยมของคนกรุงเทพฯอย่างกระชั้นชิดมากขึ้น   ขณะที่ด้านเครือข่ายห้างสรรสินค้าเมืองหลวงไดผ่านการต่อสู้แข่งขันกันอย่างเต็มทีในพื้นที่เขตเมืองหลวงมาแล้ว  ภายใต้การดำเนินธุรกิจที่ยากลำบากขึ้น และต้นทุนสูงขึ้น  เมื่อมองเห็นโอกาสในหัวเมือง  ความต้องการของผู้บริโภคที่มีมากขึ้น  จึงถือเป็นโอกาสทางธุรกิจใหม่ที่กว้างขวางขึ้นด้วย

 

ความเคลื่อนไหวของเครือข่ายกลุ่มเซ็นทรัล ด้วยการประกาศแผนการธุรกิจสู่หัวเมืองมากขึ้น  พร้อมด้วยมีแผนการอย่างจริงจังและต่อเนือง   ถือเป็นสัญลักษณ์และดัชนีของความพยายามสู่ทิศทางใหม่อย่างจำต้องได้

 

ความพยายามของห้างเซ็นทรัลในการเปิดสาขาในต่างจังหวัด ดำเนินไปด้วยความยากลำบากด้วยแรงต้นของห้างภูธรเมื่อกว่า 2ทศวรรษที่แล้ว เป็นเรื่องที่น่าจดจำ อย่างไรก็ตาม ต่อมาความพยายามนั้นบรรลุครั้งแรกที่เชียงใหม่   ตามแผนการขยายเครือข่ายเซ็นทรัลในหัวเมือง จากเชียงใหม่ หาดใหญ่ และภูเก็ต   ทั้งนี้อยู่ภายใต้แนวทางการเติบโตของเมืองท่องเที่ยว ลูกค้ารายหลักของล้วนเป็นนักท่องเที่ยวมาจากเมืองหลวง ซึ่งส่วนใหญ่ เป็นลูกค้าของเซ็นทรัลอยู่แล้ว

 

ความพยายามอีกด้านของห้างเซ็นทรัล เกิดขึ้นเมื่อเข้าซื้อกิจห้างโรบินสัน ซึ่งเป็นห้างสรรพสินค้าอิสระ มีสาขาอยู่ในจังหวัดใหญ่อยู่บ้างในก่อนราวปี 2522-2538 แผนการรุกต่างจังหวัดครั้งใหญ่มาพร้อมกับการมองโลกในแง่ดี ตามแผนการเชิงรุกของธุรกิจสมัยใหม่ในปี 2538ด้วยการเข้าซื้อหรือร่วมมือกับเครือข่ายห้างภูธร   แผนการนั้นดำเนินได้เพียงสั้นๆ ต้องเผชิญปัญหาวิกฤติการณ์ในปี 2540แผนจึงสะดุด และหยุดชะงักอย่างยาวนานทีเดียว

 

เครือเซ็นทรัลเริ่มแผนการบุกต่างจังหวัดอีกครั้งเมื่อ 2-3 ปีมานี้เอง ที่น่าสนใจมากขึ้น เครือเซ็นทรัลขยายเครือข่ายสู่ต่างจังหวัดขนาดใหญ่ที่มิใช่เมืองท่องเที่ยวตามแนวทางเดิมเท่านั้น และที่สำคัญเป็นการขยายเครือข่ายไม่เพียงเปิดห้างเซ็นทรัลหรือโรบินสันในโมเดลเดิม หากเป็นการยกระดับเป็นศูนย์การค้าขนาดใหญ่ สร้างผลสะเทือนอย่างกว้างขวางต่อชุมชน ในอีกมิติหนึ่งสร้างสัญลักษณ์อันโดดเด่นในเชิงธุรกิจหรือสร้างกระแสทางการตลาด

 

นั่นคือที่มาของ  Central Festival     Central Plaza และ Robinson Lifestyle Center   เป็นที่สถานที่เป็น Landmark ของชุมชน ขณะเดียวก็เป็นแบรนด์ชนิดหนึ่งที่ดูเหมือนจะสับสนกับชื่อห้างเดิม   แต่สร้างผลสะเทือนเชิงการตลาดมากกว่าห้างเดี่ยวในโมเดลเดิม

 

Central Festival และ   Central Plaza ดำเนินการด้วยบริษัทเซ็นทรัลพัฒนาในฐานะผู้ประกอบการพัฒนาที่ดิน และศูนย์การค้าในเครือเซ็นทรัล  เป็นบริษัทในตลาดหุ้น สามารถระดมทุนก้อนใหญ่ได้  Central Festival ศูนย์การค้าในเมืองใหญ่ หรือเมืองท่องเที่ยว โดยมี Central Department Storeเป็นฐานสำคัญ นอกจากนั้นประกอบด้วยร้านค้าแบรนด์ต่างประเทศหรือแบรนด์ดังในตลาดบนของกรุงเทพฯ ได้พาเหรดมาอยู่ในที่เดียวกันกลาย เป็นแม่เหล็กชิ้นใหญ่    Central Plaza ศูนย์การค้าซึ่งมักมี Robinson Department Storeตั้งอยู่ด้วยเน้นในหัวเมืองขนาดกลาง  ในระยะสั้นและจากนี้ไป มีแผนการเชิงรุกมากขึ้น   ส่วน Robinson Lifestyle Center เป็นห้างสรรพสินค้าของ Robinson Department Store   กิจการอีกแห่งของเครือเซ็นทรัล ซึ่งอยู่ในตลสาดหุ้นเช่นเดียวกัน หลังจากพ้นมรสุมเรื่องหนี้สิน  ได้สร้างโมเดลศูนย์การค้าขนาดเล็ก โดยมีเป้าหมายตั้งอยู่ในหัวเมืองขนาดเล็ก เริ่มต้นครั้งแรกที่จังหวัดตรัง และจากนี้จะเปิดพื้นที่ระดับรองมากขึ้น

 

ปรากฏการณ์ข้างเคียงกับความพยายามของกลุ่มเซ็นทรัลในการบุกทะลวงพื้นที่ภูธร คือความพยายามเข้าถึงตลาดภูธรของเจ้าของสินค้าแบรนด์เนมอื่น  ในการเข้าถึงตลาดผู้บริโภคโดยตรง จะโดยบังเอิญหรือไม่ก็ตาม ในที่สุดเข้าสู่พื้นทีเดียวกัน  นั่นคือเครือข่ายของ Pena House(ในนาม Premium Outlet) และ Fly now( FN Factory Outlet)   ทั้งสองเป็นผู้ผลิตสินค้าแฟชั่นที่เคยครอบครองตลาดเมืองหลวง ทั้งในฐานะผู้ผลิตสินค้าไทยแต่มีแบรนด์เนมทำให้คนเข้าใจว่าเป็นของนอก และเป็นผู้ถือสิทธิ์แบรนด์เนมระดับโลกมาผลิตและจำหน่ายในประเทศไทย แต่เดิมทั้งสองจำหน่ายสินค้าผ่านเครือข่ายห้างสรรพสินค้าใหญ่ในเมืองหลวง  บางระดับส่งต่อไปยังห้างสรรพสินค้าระดับกลางในภูธร    ต่อมาพัฒนาเป็นร้านขนาดเล็ก ชื่อตามแบรนด์เนมที่ผู้คนรู้จักในศูนย์การค้า รวมทั้งของเครือเซ็นทรัลด้วย

 

เมื่อภูมิศาสตร์ทางธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงไปพอสมควร ความพยายามเข้าถึงผู้บริโภคโดยตรงมีความหมายมากขึ้น ในเชิงภูมิศาสตร์และขยายผู้บริโภคอย่างกว่ามากขึ้น แนวคิดFactory Outletในตะวันตกถูกมาใช้ในฐานะเปิดตลาดใหม่ มีพื้นที่กว้างขวางและไม่เคยมีใครครอบครองมาก่อน ในพื้นที่ที่มีการลงทุนในการก่อสร้างถูกกว่าเมืองหลวง   และเข้าถึงพื้นที่ใหม่ของผู้บริโภครุ่นใหม่เติบโตมาพร้อมพัฒนาใหม่ในภูมิภาค

 

ผมหวังว่านี้คือจุดเริ่มต้นของปรากฏการณ์และกระบวนการแลกเปลี่ยน ระหว่างเมือง หัวเมือง และชุมชนทั้งประเทศ ในบริบทที่มีโอกาสอย่างกว้างขวางทั้งสองด้าน เช่นเดียวกับชุมชนหัวเมืองและชนบท กำลังพัฒนาตนเองเข้าสู่กระบวนการแลกเปลี่ยนที่สมเหตุสมผลขึ้น  แม้ว่าตอนนี้ดูเหมือนเมืองกำลังคืบคลาน กลืนบางมิติของชนบทไปมากแล้ว        

 

ที่สำคัญ เป็นภาพสะท้อนการประเมินครั้งใหญ่ครั้งใหม่ของสังคมธุรกิจไทยในความหมายกว้างขึ้น  ต่อการเปลี่ยนแปลงของหัวเมืองและชนบทไทยในระดับที่ลึกขึ้นกว่าที่เคยเข้าใจ

 

 

เรื่องเกี่ยวเนื่อง

VoiceTV

BIG C กู้ 3.85หมื่นลบ. ซื้อคาร์ฟูร์-ขยายสาขา  http://news.voicetv.co.th/business/1680.html

บิ๊กซีทุ่มงบ 3,000 ล้าน ขยายสาขาทั่วประเทศhttp://news.voicetv.co.th/business/9392.html

 

viratts.wordpress.com

เซ็นทรัลกับสังคมสมัยใหม่  http://viratts.wordpress.com/2010/03/12/modern-sociaty/

ผู้นำเครือข่ายค้าปลีกแนวราบ http://viratts.wordpress.com/2010/03/12/central-crc/

เซ็นทรัลลาดพร้าวhttp://viratts.wordpress.com/2010/03/06/central-lp/

ตำนานห้างเซ็นทรัลจากนี่เตียงถึงสัมฤทธิ์ จิราธิวัฒน์  http://viratts.wordpress.com/2010/03/06/central-history/

เรื่องของCarrefour   http://viratts.wordpress.com/2010/09/26/carrefour/

EMBED CODE :
Thursday, Jul 24 2014