"ฝายน้ำปุก" ต้นแบบการจัดการน้ำชุมชน

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.

ตัวอย่างของการจัดการน้ำด้วยวิถีชุมชนด้วยการสร้างฝายโบราณบ้านน้ำปุก อ.ปง จ.พะเยา ที่สืบทอดมานานกว่า 120 ปี ซึ่งชุมชนแห่งนี้บอกว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันไม่เคยเกิดปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้งเลย 

 

เด็กน้อยดักจับปลา เป็นภาพสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติของฝายโบราณบ้านน้ำปุก อำเภอปง จังหวัดพะเยา ถึงแม้ว่าเวลาจะผ่านมานานกว่า 120 ปี ฝายโบราณบ้านน้ำปุกแห่งนี้ไม่มีสภาพทรุดโทรมแต่อย่างใด ซึ่งยังคงให้ความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ไม้พันธุ์ป่ามากขึ้น รวมทั้งยังมีฝายน้ำล้นอีกสามฝาย คือ ฝายสาระ ฝายสาระนอก และฝายหลงปู่ผิ่ว ซึ่งฝายทั้ง4 เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการหล่อเลี้ยงชีวิตชาวบ้านน้ำปุก เพื่อใช้การบริโภคและการเกษตร

 

โดยปัจจุบัน บ้านน้ำปุกมีประชากร 200 ครัวเรือน มีพื้นที่เกษตรประมาณ 150 ไร่ แบ่งเป็นไร่ข้าวโพด และนาข้าว โดยที่นี่สามารถทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่พบปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำ เพราะด้วยหลักการบริหารน้ำที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
แก่เหมือง ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของหมู่บ้าน เพราะเป็นผู้ดูแลการจัดสรรน้ำให้แต่ละครัวเรือน โดยแต่ละแปลงเกษตรจะต้องมีประตูระบายน้ำและมีไม้กระดานที่ใช้เปิดปิดเพื่อวัดระดับน้ำไหลเข้าแปลงตามการคำนวนของแก่เหมือง รวมทั้งชาวบ้านทุกครัวเรือนจะต้องร่วมดูแลฝายทั้ง4แห่ง ด้วยการตอกหลักปักฝายในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นกฎระเบียบของหมู่บ้านที่ต้องทำทุกปี 

 

ฝายน้ำปุก เหมืองฝายไม้โบราณที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะด้วยหลักการบริหารจัดการแบบชุมชน ที่สามารถรักษาการจัดการน้ำแบบดั้งเดิมไว้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบการจัดการน้ำระดับชุมชน ทั้งนี้ กลุ่มชาวบ้านน้ำปุกและเครือข่ายลุ่มน้ำยม เสนอความคิดเห็นว่า วิธีการจัดสรรน้ำที่ดีต้องเริ่มจากชุมชน และลักษณะฝายต้องสอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา แตกต่างจากฝายคอนกรีตที่จะสร้างปัญหาในเรื่องตะกอนและการทำลายระบบนิเวศ


ดังนั้นภาครัฐควรให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำและอนุรักษ์ป่าแทน ด้วยการผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำด้วยคนท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลแทนภาครัฐ ซึ่งเชื่อว่าจะได้ประสิทธิภาพมากกว่าการสร้างเขื่อน ทั้งนี้เสนอนโยบาย1 ชุมชน 1แหล่งเก็บน้ำ ,1 ตำบล1อ่างเก็บน้ำ,โดยโดยสร้างอ่างเก็บน้ำขนาด 50 ล้านลูกบาศก์เมตรครอบคลุมลุ่มน้ำยมทั้ง 77 สาขา จะสามารถเก็บน้ำถึง 3,500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ซึ่งมากกว่าเขื่อนแก่งเสือเต้น 3 เท่า โดยใช้งบประมาณเพียง 200-300 ล้านบาท 

 

แม้ว่าข้อเสนอเครือข่ายลุ่มน้ำยมในมุมมองของนายศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มองว่าจะเป็นเพียงการบรรเทาความรุนแรงของน้ำท่วม แต่ด้วยวิธีปลูกจิตสำนึกให้มีการสร้างฝาย สร้างแหล่งเก็บน้ำหรือแก้มลิงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปถึงปลายน้ำ จะสามารถสร้างความสัมพันธ์ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมตลอดเส้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะเป็นผลดีกว่าการสร้างเขื่อนแล้วทำให้คนไทยทะเลาะกัน

 

Produced by VoiceTV

EMBED CODE :

RELATED CONTENT

'ปูผัดผงกะหรี่' อร่อยเด็ดริมน้ำบางปะกง
'ปูผัดผงกะหรี่' อร่อยเด็ดริมน้ำบางปะกง
เดลี่บรันซ์วันนี้ พาคุณผู้ชมออกจากเมืองกรุง มุ่งหน้าสู่อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา…
เทพรัตนอักษรา เจ้าฟ้าปริญญาเอก
เทพรัตนอักษรา เจ้าฟ้าปริญญาเอก
หนึ่งในพระสหายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี แต่งหนังสือ 'เทพรัตนอักษรา…
สนช. ไม่ให้เพิ่มพยานคดีถอดถอน
สนช. ไม่ให้เพิ่มพยานคดีถอดถอน "บุญทรง"
สภานิติบัญญัติแห่งชาติ ไม่อนุญาตให้เพิ่มพยานหลักฐาน ในคดีถอดถอนอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์…
ฝ่ายรัฐบาลยืนยัน ม.44 ช่วยแก้ปัญหา
ฝ่ายรัฐบาลยืนยัน ม.44 ช่วยแก้ปัญหา
ท่าทีของฝ่ายรัฐบาล หลังการประกาศใช้ มาตรา 44 ยังยืนยันว่าจะช่วยแก้ปัญหาในประเทศได้…
ชู
ชู "นิติธรรม" หลักประกันยุติธรรม
กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ รายงานความคืบหน้าร่างรัฐธรรมนูญ ต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติ…
ระดมความเห็นอนุรักษ์ฟื้นฟูตลาดน้อย
ระดมความเห็นอนุรักษ์ฟื้นฟูตลาดน้อย
สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร เปิดเวทีรับฟังความเห็นจากชุมชนเขตสัมพันธวงศ์…
สหรัฐฯกังวล ม.44 ควบคุมเสรีภาพ
สหรัฐฯกังวล ม.44 ควบคุมเสรีภาพ
เจ้าหน้าที่กระทรวงต่างประเทศสหรัฐฯ ยังกังวล มาตรา 44 ควบคุมเสรีภาพการแสดงความเห็นและชุมนุมโดยสันติ…
ภาคประชาชนอาเซียนกังวลสถานการณ์ไทย
ภาคประชาชนอาเซียนกังวลสถานการณ์ไทย
นายเจอรัลด์ โจเซฟ กรรมการศูนย์การสื่อสารมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชน ประเทศมาเลเซีย…

VOICE TV TWEETS

NEWS PROGRAMMES

VOICE NEWS 06:00

video
เปิดให้ ปชช.ลงนามถวายพระพร"สมเด็จพระเทพฯ"
เปิดให้ประชาชนลงนามถวายพระพร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสคล้ายวันพระราชสมภพได้ ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท

VARIETY PROGRAMMES

COZY LIVING

video
ทำความเข้าใจวงจรชีวิตของปรสิตในสัตว์เลี้ยง
Cozy Living in Animal&Hobbies กับสาระพันความรู้เรื่องสัตว์เลี้ยง สัตว์โลกนานาชนิด รวมไปถึงกิจกรรม งานอดิเรก และของเล่นของสะสมเต็มอิ่มตลอด 1 ชม.เต็มวันนี้

THAILAND

'พิเชษฐ' ชี้ มาตรา44 คืออำนาจเบ็ดเสร็จเหนือทุกสิ่ง
'พิเชษฐ' อดีตส.ส.ปชป. ชี้ ม.44 คืออำนาจเบ็ดเสร็จเหนือรัฐธรรมนูญ นิติบัญญัติ บริหาร ตุลาการ และประชาชน
TOP
NOW :