"ฝายน้ำปุก" ต้นแบบการจัดการน้ำชุมชน

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.

ตัวอย่างของการจัดการน้ำด้วยวิถีชุมชนด้วยการสร้างฝายโบราณบ้านน้ำปุก อ.ปง จ.พะเยา ที่สืบทอดมานานกว่า 120 ปี ซึ่งชุมชนแห่งนี้บอกว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันไม่เคยเกิดปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้งเลย 

 

เด็กน้อยดักจับปลา เป็นภาพสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติของฝายโบราณบ้านน้ำปุก อำเภอปง จังหวัดพะเยา ถึงแม้ว่าเวลาจะผ่านมานานกว่า 120 ปี ฝายโบราณบ้านน้ำปุกแห่งนี้ไม่มีสภาพทรุดโทรมแต่อย่างใด ซึ่งยังคงให้ความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ไม้พันธุ์ป่ามากขึ้น รวมทั้งยังมีฝายน้ำล้นอีกสามฝาย คือ ฝายสาระ ฝายสาระนอก และฝายหลงปู่ผิ่ว ซึ่งฝายทั้ง4 เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการหล่อเลี้ยงชีวิตชาวบ้านน้ำปุก เพื่อใช้การบริโภคและการเกษตร

 

โดยปัจจุบัน บ้านน้ำปุกมีประชากร 200 ครัวเรือน มีพื้นที่เกษตรประมาณ 150 ไร่ แบ่งเป็นไร่ข้าวโพด และนาข้าว โดยที่นี่สามารถทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่พบปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำ เพราะด้วยหลักการบริหารน้ำที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
แก่เหมือง ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของหมู่บ้าน เพราะเป็นผู้ดูแลการจัดสรรน้ำให้แต่ละครัวเรือน โดยแต่ละแปลงเกษตรจะต้องมีประตูระบายน้ำและมีไม้กระดานที่ใช้เปิดปิดเพื่อวัดระดับน้ำไหลเข้าแปลงตามการคำนวนของแก่เหมือง รวมทั้งชาวบ้านทุกครัวเรือนจะต้องร่วมดูแลฝายทั้ง4แห่ง ด้วยการตอกหลักปักฝายในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นกฎระเบียบของหมู่บ้านที่ต้องทำทุกปี 

 

ฝายน้ำปุก เหมืองฝายไม้โบราณที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะด้วยหลักการบริหารจัดการแบบชุมชน ที่สามารถรักษาการจัดการน้ำแบบดั้งเดิมไว้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบการจัดการน้ำระดับชุมชน ทั้งนี้ กลุ่มชาวบ้านน้ำปุกและเครือข่ายลุ่มน้ำยม เสนอความคิดเห็นว่า วิธีการจัดสรรน้ำที่ดีต้องเริ่มจากชุมชน และลักษณะฝายต้องสอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา แตกต่างจากฝายคอนกรีตที่จะสร้างปัญหาในเรื่องตะกอนและการทำลายระบบนิเวศ


ดังนั้นภาครัฐควรให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำและอนุรักษ์ป่าแทน ด้วยการผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำด้วยคนท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลแทนภาครัฐ ซึ่งเชื่อว่าจะได้ประสิทธิภาพมากกว่าการสร้างเขื่อน ทั้งนี้เสนอนโยบาย1 ชุมชน 1แหล่งเก็บน้ำ ,1 ตำบล1อ่างเก็บน้ำ,โดยโดยสร้างอ่างเก็บน้ำขนาด 50 ล้านลูกบาศก์เมตรครอบคลุมลุ่มน้ำยมทั้ง 77 สาขา จะสามารถเก็บน้ำถึง 3,500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ซึ่งมากกว่าเขื่อนแก่งเสือเต้น 3 เท่า โดยใช้งบประมาณเพียง 200-300 ล้านบาท 

 

แม้ว่าข้อเสนอเครือข่ายลุ่มน้ำยมในมุมมองของนายศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มองว่าจะเป็นเพียงการบรรเทาความรุนแรงของน้ำท่วม แต่ด้วยวิธีปลูกจิตสำนึกให้มีการสร้างฝาย สร้างแหล่งเก็บน้ำหรือแก้มลิงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปถึงปลายน้ำ จะสามารถสร้างความสัมพันธ์ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมตลอดเส้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะเป็นผลดีกว่าการสร้างเขื่อนแล้วทำให้คนไทยทะเลาะกัน

 

Produced by VoiceTV

EMBED CODE :

RELATED CONTENT

ครม.อนุมัติหยุดยาว 1-5 พ.ค.58 นายกฯแนะเที่ยวอย่างมีคุณภาพ
ครม.อนุมัติหยุดยาว 1-5 พ.ค.58 นายกฯแนะเที่ยวอย่างมีคุณภาพ
คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้ 4 พ.ค. เป็นวันหยุดราชการเพิ่มอีก 1 วัน เพื่อให้หยุดยาว…
เฟซบุ๊ก-อินสตาแกรม ล่มทั่วโลก  กลับมาใช้งานได้ปกติแล้ว
เฟซบุ๊ก-อินสตาแกรม ล่มทั่วโลก กลับมาใช้งานได้ปกติแล้ว
เฟซบุ๊ก-อินสตาแกรม ล่มทั่วโลกเกือบ40นาที ล่าสุดกลับมาใช้งานได้ปกติแล้ว…
ต่ออายุรถเมล์-รถไฟฟรี กำชับคมนาคมเน้นบริการคนรายได้น้อย
ต่ออายุรถเมล์-รถไฟฟรี กำชับคมนาคมเน้นบริการคนรายได้น้อย
คณะรัฐมนตรีมีมติต่ออายุรถเมล์ฟรี รถไฟชั้น 3 ฟรี อีก 6 เดือน ก.พ.-ก.ค. พร้อมกำชับให้กระทรวงคมนาคม…
หมายจับ 'กำนันเซี๊ยะ' ผิดนัดฟังคำพิพากษาฎีกา
หมายจับ 'กำนันเซี๊ยะ' ผิดนัดฟังคำพิพากษาฎีกา
ศาลอาญาออกหมายจับ กำนันเซี๊ยะ หลังไม่เดินทางไปฟังคำพิพากษาศาลฎีกา คดีกรรโชกทรัพย์และ…
เกิดเหตุตึกกำลังก่อสร้างทรุดตัว เจ็บ  3 ราย
เกิดเหตุตึกกำลังก่อสร้างทรุดตัว เจ็บ 3 ราย
เกิดเหตุอาคารที่กำลังก่อสร้างทรุดตัว บริเวณบิ๊กซี พัทยาเหนือ เบื้องต้นบาดเจ็บ…
สหรัฐฯ ชี้คดีถอดถอนเกิดจากแรงจูงใจทางการเมือง
สหรัฐฯ ชี้คดีถอดถอนเกิดจากแรงจูงใจทางการเมือง
ตัวแทนรัฐบาลสหรัฐฯ ชี้รัฐประหาร และคดีถอดถอนอดีตนายกรัฐมนตรี หนีไม่พ้นประชาคมโลก…
'เตี๋ยวหน้าคลัง' เมนูเส้นของคนรักเนื้อ
'เตี๋ยวหน้าคลัง' เมนูเส้นของคนรักเนื้อ
Daily Brunch ประจำวันที่ 27 มกราคม 2558 เดลี่บรันซ์วันนี้ เอาใจคนรักสารพัดเนื้อ กับเมนูทานง่ายอย่างก๋วยเตี๋ยว…
ย้อนปูมข่าว นานาชาติ ‘กังวล’ การเมืองไทย
ย้อนปูมข่าว นานาชาติ ‘กังวล’ การเมืองไทย
ไล่เรียงปฏิกิริยาจากประชาคมโลกนับแต่รัฐประหาร หลังจากผู้ช่วยรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐเป็นผู้แทนรัฐบาลรายล่าสุดที่ออกโรงแสดงความวิตกกังวลต่อการเมืองไทยเมื่อวันจันทร์…

NEWS PROGRAMMES

VOICE NEWS

video
สหรัฐ ห่วงวิกฤตการเมืองไทย
ตัวแทนรัฐบาลสหรัฐฯ ชี้รัฐประหาร และคดีถอดถอนอดีตนายกฯ หนีไม่พ้นประชาคมโลก เชื่อ อาจมีแรงจูงใจทางการเมือง

VARIETY PROGRAMMES

COOL TECH

video
Cool Tech "แก็ดเจ็ตเพื่อผู้หญิง 3 ชิ้น จาก Bellabeat"
Cool Tech เอพิโสดนี้พาไปทำความรู้จักแบรนด์ Bellabeat กับผลิตภัณฑ์ใหม่ 3 ชิ้นเพื่อผู้หญิงในแต่ละช่วงวัยของชีวิต

BUSINESS

video
การบินไทยเตรียมปลดระวางเครื่องบิน22ลำ-พนง.5พันคน
การบินไทย เปิดเผยแผนปฎิรูปการบินไทย 3 ขั้นตอน 6 กลยุทธ์ คาดว่าจะฟื้นตัวภายใน 2 ปี โดยมีแผนปลดระวางเครื่องบิน 22 ลำ รวมทั้งลดพนักงาน 5 พันคน
TOP
NOW :