"ฝายน้ำปุก" ต้นแบบการจัดการน้ำชุมชน

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.

ตัวอย่างของการจัดการน้ำด้วยวิถีชุมชนด้วยการสร้างฝายโบราณบ้านน้ำปุก อ.ปง จ.พะเยา ที่สืบทอดมานานกว่า 120 ปี ซึ่งชุมชนแห่งนี้บอกว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันไม่เคยเกิดปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้งเลย 

 

เด็กน้อยดักจับปลา เป็นภาพสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติของฝายโบราณบ้านน้ำปุก อำเภอปง จังหวัดพะเยา ถึงแม้ว่าเวลาจะผ่านมานานกว่า 120 ปี ฝายโบราณบ้านน้ำปุกแห่งนี้ไม่มีสภาพทรุดโทรมแต่อย่างใด ซึ่งยังคงให้ความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ไม้พันธุ์ป่ามากขึ้น รวมทั้งยังมีฝายน้ำล้นอีกสามฝาย คือ ฝายสาระ ฝายสาระนอก และฝายหลงปู่ผิ่ว ซึ่งฝายทั้ง4 เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการหล่อเลี้ยงชีวิตชาวบ้านน้ำปุก เพื่อใช้การบริโภคและการเกษตร

 

โดยปัจจุบัน บ้านน้ำปุกมีประชากร 200 ครัวเรือน มีพื้นที่เกษตรประมาณ 150 ไร่ แบ่งเป็นไร่ข้าวโพด และนาข้าว โดยที่นี่สามารถทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่พบปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำ เพราะด้วยหลักการบริหารน้ำที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
แก่เหมือง ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของหมู่บ้าน เพราะเป็นผู้ดูแลการจัดสรรน้ำให้แต่ละครัวเรือน โดยแต่ละแปลงเกษตรจะต้องมีประตูระบายน้ำและมีไม้กระดานที่ใช้เปิดปิดเพื่อวัดระดับน้ำไหลเข้าแปลงตามการคำนวนของแก่เหมือง รวมทั้งชาวบ้านทุกครัวเรือนจะต้องร่วมดูแลฝายทั้ง4แห่ง ด้วยการตอกหลักปักฝายในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นกฎระเบียบของหมู่บ้านที่ต้องทำทุกปี 

 

ฝายน้ำปุก เหมืองฝายไม้โบราณที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะด้วยหลักการบริหารจัดการแบบชุมชน ที่สามารถรักษาการจัดการน้ำแบบดั้งเดิมไว้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบการจัดการน้ำระดับชุมชน ทั้งนี้ กลุ่มชาวบ้านน้ำปุกและเครือข่ายลุ่มน้ำยม เสนอความคิดเห็นว่า วิธีการจัดสรรน้ำที่ดีต้องเริ่มจากชุมชน และลักษณะฝายต้องสอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา แตกต่างจากฝายคอนกรีตที่จะสร้างปัญหาในเรื่องตะกอนและการทำลายระบบนิเวศ


ดังนั้นภาครัฐควรให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำและอนุรักษ์ป่าแทน ด้วยการผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำด้วยคนท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลแทนภาครัฐ ซึ่งเชื่อว่าจะได้ประสิทธิภาพมากกว่าการสร้างเขื่อน ทั้งนี้เสนอนโยบาย1 ชุมชน 1แหล่งเก็บน้ำ ,1 ตำบล1อ่างเก็บน้ำ,โดยโดยสร้างอ่างเก็บน้ำขนาด 50 ล้านลูกบาศก์เมตรครอบคลุมลุ่มน้ำยมทั้ง 77 สาขา จะสามารถเก็บน้ำถึง 3,500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ซึ่งมากกว่าเขื่อนแก่งเสือเต้น 3 เท่า โดยใช้งบประมาณเพียง 200-300 ล้านบาท 

 

แม้ว่าข้อเสนอเครือข่ายลุ่มน้ำยมในมุมมองของนายศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มองว่าจะเป็นเพียงการบรรเทาความรุนแรงของน้ำท่วม แต่ด้วยวิธีปลูกจิตสำนึกให้มีการสร้างฝาย สร้างแหล่งเก็บน้ำหรือแก้มลิงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปถึงปลายน้ำ จะสามารถสร้างความสัมพันธ์ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมตลอดเส้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะเป็นผลดีกว่าการสร้างเขื่อนแล้วทำให้คนไทยทะเลาะกัน

 

Produced by VoiceTV

EMBED CODE :

RELATED CONTENT

"The Riot Club" และ "Boychoir"
สัมผัสมุมโหดเถื่อนจากพฤติกรรมในสมาคมลับของหนุ่มๆ ผู้มีอนาคตก้าวขึ้นสู่อำนาจ…
นายกฯส่งเสริมการสัญจรทางน้ำ พร้อมขยายตลาดนัดชุมชน
นายกฯส่งเสริมการสัญจรทางน้ำ พร้อมขยายตลาดนัดชุมชน
นายกรัฐมนตรีเปิดเผยแนวทางส่งเสริมการสัญจรทางน้ำ ทั้งในกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัดให้มากขึ้น…
Pseudoscience วิทยาศาสตร์แห่งความลวง
Pseudoscience วิทยาศาสตร์แห่งความลวง
In Her View ประจำวันที่ 6 มีนาคม 2558 - เมื่ออาหารตา เพิ่มคุณค่าให้อาหารปาก - เมื่อผู้ชายถูกทำให้กลายเป็น…
ไม่เชื่อต้องลบหลู่ และพิสูจน์ความจริง
ไม่เชื่อต้องลบหลู่ และพิสูจน์ความจริง
In Her View ประจำวันที่ 6 มีนาคม 2558 - กรณีตัวอย่างที่ "วิทยาฯ"ทำให้ "ตาสว่าง"…
Spornosexual การรวมตัวของพ่อค้าแซบ
Spornosexual การรวมตัวของพ่อค้าแซบ
In Her View ประจำวันที่ 6 มีนาคม 2558 - เมื่ออาหารตา เพิ่มคุณค่าให้อาหารปาก - เมื่อผู้ชายถูกทำให้กลายเป็น…
หมดยุคสร้างหนัง-ละคร 'ไทยรบพม่า' หรือยัง ?
หมดยุคสร้างหนัง-ละคร 'ไทยรบพม่า' หรือยัง ?
คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดบรรยายทางวิชาการหัวข้อ "อ่านบางระจัน…
ชวนสมทบทุนทำหนังสือ 'กรุงเทพฯ : ขนส่งทำมือ'
ชวนสมทบทุนทำหนังสือ 'กรุงเทพฯ : ขนส่งทำมือ'
สถาปนิกชุมชน และกลุ่มสารคดี "สายลม" กำลังระดมทุนกันเพื่อจัดพิมพ์หนังสือ…
Organic Market คึกคักตลอดสุดสัปดาห์นี้
Organic Market คึกคักตลอดสุดสัปดาห์นี้
การปลูกผักในบ้าน หรือปลูกในพื้นที่จำกัด กำลังเป็นกิจกรรมที่ได้รับความนิยมจากคนเมือง…

NEWS PROGRAMMES

VOICE NEWS 18:30

video
กมธ.คว่ำข้อเสนอเว้นวรรคการเมือง
กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ มีมติไม่รับข้อเสนอตัดสิทธิการเมือง 2 ปี คณะทำงาน 5 ฝ่ายของ คสช.

VARIETY PROGRAMMES

TECH FEED

video
Tech Feed: นาซาคาด"ดาวอังคาร"เคยมีน้ำบนพื้นผิวกว่า 20%
องค์การบริหารการบินและอวกาศของสหรัฐฯ หรือนาซา ระบุว่า จากหลักฐานที่หุ่นยนต์คิวริออซิตี้ และการศึกษาผ่านกล้องอินฟาเรต พื้นผิวของดาวอังคารเมื่อกว่า 4.3 พันล้านปีที่แล้วเคยมีน้ำกว่าร้อยละ 20 ของพื้นผิวดาว ซึ่งเท่ากับปริมาณน้ำในมหาสมุทรอาร์คติกของโลก

THAILAND

video
ผับบาร์กทม.ถูกสั่งปิดเที่ยงคืนจนกว่าจะได้รับแจ้ง
ผับบาร์ในกรุงเทพฯถูกเจ้าหน้าตำรวจขอความร่วมมือให้ปิดภายในเวลาเที่ยงคืนต่อไปอีก 2 สัปดาห์ หรือจนกว่าจะมีการแจ้งอีกครั้ง โดยไม่มีคำอธิบาย
TOP
NOW :