"ฝายน้ำปุก" ต้นแบบการจัดการน้ำชุมชน

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.

ตัวอย่างของการจัดการน้ำด้วยวิถีชุมชนด้วยการสร้างฝายโบราณบ้านน้ำปุก อ.ปง จ.พะเยา ที่สืบทอดมานานกว่า 120 ปี ซึ่งชุมชนแห่งนี้บอกว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันไม่เคยเกิดปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้งเลย 

 

เด็กน้อยดักจับปลา เป็นภาพสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติของฝายโบราณบ้านน้ำปุก อำเภอปง จังหวัดพะเยา ถึงแม้ว่าเวลาจะผ่านมานานกว่า 120 ปี ฝายโบราณบ้านน้ำปุกแห่งนี้ไม่มีสภาพทรุดโทรมแต่อย่างใด ซึ่งยังคงให้ความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ไม้พันธุ์ป่ามากขึ้น รวมทั้งยังมีฝายน้ำล้นอีกสามฝาย คือ ฝายสาระ ฝายสาระนอก และฝายหลงปู่ผิ่ว ซึ่งฝายทั้ง4 เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการหล่อเลี้ยงชีวิตชาวบ้านน้ำปุก เพื่อใช้การบริโภคและการเกษตร

 

โดยปัจจุบัน บ้านน้ำปุกมีประชากร 200 ครัวเรือน มีพื้นที่เกษตรประมาณ 150 ไร่ แบ่งเป็นไร่ข้าวโพด และนาข้าว โดยที่นี่สามารถทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่พบปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำ เพราะด้วยหลักการบริหารน้ำที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
แก่เหมือง ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของหมู่บ้าน เพราะเป็นผู้ดูแลการจัดสรรน้ำให้แต่ละครัวเรือน โดยแต่ละแปลงเกษตรจะต้องมีประตูระบายน้ำและมีไม้กระดานที่ใช้เปิดปิดเพื่อวัดระดับน้ำไหลเข้าแปลงตามการคำนวนของแก่เหมือง รวมทั้งชาวบ้านทุกครัวเรือนจะต้องร่วมดูแลฝายทั้ง4แห่ง ด้วยการตอกหลักปักฝายในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นกฎระเบียบของหมู่บ้านที่ต้องทำทุกปี 

 

ฝายน้ำปุก เหมืองฝายไม้โบราณที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะด้วยหลักการบริหารจัดการแบบชุมชน ที่สามารถรักษาการจัดการน้ำแบบดั้งเดิมไว้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบการจัดการน้ำระดับชุมชน ทั้งนี้ กลุ่มชาวบ้านน้ำปุกและเครือข่ายลุ่มน้ำยม เสนอความคิดเห็นว่า วิธีการจัดสรรน้ำที่ดีต้องเริ่มจากชุมชน และลักษณะฝายต้องสอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา แตกต่างจากฝายคอนกรีตที่จะสร้างปัญหาในเรื่องตะกอนและการทำลายระบบนิเวศ


ดังนั้นภาครัฐควรให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำและอนุรักษ์ป่าแทน ด้วยการผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำด้วยคนท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลแทนภาครัฐ ซึ่งเชื่อว่าจะได้ประสิทธิภาพมากกว่าการสร้างเขื่อน ทั้งนี้เสนอนโยบาย1 ชุมชน 1แหล่งเก็บน้ำ ,1 ตำบล1อ่างเก็บน้ำ,โดยโดยสร้างอ่างเก็บน้ำขนาด 50 ล้านลูกบาศก์เมตรครอบคลุมลุ่มน้ำยมทั้ง 77 สาขา จะสามารถเก็บน้ำถึง 3,500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ซึ่งมากกว่าเขื่อนแก่งเสือเต้น 3 เท่า โดยใช้งบประมาณเพียง 200-300 ล้านบาท 

 

แม้ว่าข้อเสนอเครือข่ายลุ่มน้ำยมในมุมมองของนายศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มองว่าจะเป็นเพียงการบรรเทาความรุนแรงของน้ำท่วม แต่ด้วยวิธีปลูกจิตสำนึกให้มีการสร้างฝาย สร้างแหล่งเก็บน้ำหรือแก้มลิงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปถึงปลายน้ำ จะสามารถสร้างความสัมพันธ์ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมตลอดเส้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะเป็นผลดีกว่าการสร้างเขื่อนแล้วทำให้คนไทยทะเลาะกัน

 

Produced by VoiceTV

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.
EMBED CODE :

MORE FROM THAILAND

'ประวิตร' บอกตัวใครตัวมัน หลัง 'อภิสิทธิ์' แสดงจุดยืนไม่รับร่าง
'ประวิตร' บอกตัวใครตัวมัน หลัง 'อภิสิทธิ์' แสดงจุดยืนไม่รับร่าง
รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคง ระบุ 'ตัวใครตัวมัน' หลัง 'อภิสิทธิ์' แสดงจุดยืนไม่รับร่าง…
Editor's Memo วันนี้ (28 ก.ค.)
Editor's Memo วันนี้ (28 ก.ค.)
วันนี้ สนช.นัดแถลงเปิดสำนวนถอดถอนหรือไม่ถอดถอน นายประชา ประสพดี อดีตรมช.มหาดไทย…
'วิษณุ' ชี้นักท่องเที่ยวจีนลด ไม่เกี่ยวกระแสแอนตี้ไทย แต่กลัวภัยธรรมชาติ
'วิษณุ' ชี้นักท่องเที่ยวจีนลด ไม่เกี่ยวกระแสแอนตี้ไทย แต่กลัวภัยธรรมชาติ
รองนายกรัฐมนตรี ระบุนักท่องเที่ยวจากประเทศจีนมีปริมาณลดน้อยลงค่อนข้างผิดปกติไม่เกี่ยวกับการบอยคอตไทย…
นายกฯนำครม.ร่วมพิธีมหามงคล5ศาสนา ถวายสมเด็จพระบรมฯ
นายกฯนำครม.ร่วมพิธีมหามงคล5ศาสนา ถวายสมเด็จพระบรมฯ
นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธีทางศาสนา 5 ศาสนา เพื่อถวายพระราชกุศลและถวายพระพรชัยมงคล…
'พิชัย' ฟันธง! รธน.ใหม่ ทำแผนพัฒนาศก.ที่ 12 ล้มเหลว เหตุต่างชาติไม่มั่นใจ
'พิชัย' ฟันธง! รธน.ใหม่ ทำแผนพัฒนาศก.ที่ 12 ล้มเหลว เหตุต่างชาติไม่มั่นใจ
'พิชัย' ฟันธง! รัฐธรรมนูญใหม่ จะทำให้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ…
'วีระ' ยก 'ทักษิณ'  15 ปีถูกสอบคอร์รัปชันมากที่สุด และไม่ได้รับสิทธิพิเศษใดๆ
'วีระ' ยก 'ทักษิณ' 15 ปีถูกสอบคอร์รัปชันมากที่สุด และไม่ได้รับสิทธิพิเศษใดๆ
'วีระ' ย้ำจุดยืน 15 ปีเครือข่ายประชาชนต้านคอร์รัปชัน ทำหน้าที่ตรงไปตรงมา…
รองเลขาธิการ กกต. ย้ำจัดรถอำนวยความสะดวกลงประชามติได้
รองเลขาธิการ กกต. ย้ำจัดรถอำนวยความสะดวกลงประชามติได้
รองเลขาธิการ กกต. ย้ำ จัดยานพาหนะอำนวยความสะดวกลงประชามติได้ เผยพิมพ์ร่าง…
'ประยุทธ์' ไม่สน! รธน.ไม่ผ่านก็ร่างใหม่ หากไม่มีคนร่าง ก็จะร่างเอง
'ประยุทธ์' ไม่สน! รธน.ไม่ผ่านก็ร่างใหม่ หากไม่มีคนร่าง ก็จะร่างเอง
'ประยุทธ์' ชี้รธน.ไม่ผ่านก็ร่างใหม่ หากไม่มีคนร่าง ก็จะร่างเอง ระบุคนไทยต้องยอมรับการเปลี่ยนแปลงหากต้องการสิ่งใหม่ๆแต่ทำตัวเหมือนเดิมโดยไม่ฟังเหตุผล…

NEWS PROGRAMMES

VOICE NEWS

video
HRW จี้ไทยถอนคดีหลานพลทหารวิเชียร
ฮิวแมนไรท์สวอช ออกแถลงการณ์ จี้รัฐบาลไทยถอนคดีหลานพลทหารวิเชียร เผือกสม พร้อมแนะนำตัวผู้ที่ทำให้พลทหารเสียชีวิตมาลงโทษ

VARIETY PROGRAMMES

THAILAND

video
'ประวิตร' ไม่สน 'มาร์ค' แถลงจุดยืนประชามติ บอกจะไปยืนที่ไหนก็ไป!
'ประวิตร' ไม่สน 'มาร์ค' แถลงจุดยืนประชามติ บอกจะไปยืนที่ไหนก็ไป ไม่มีผลเพราะเป็นเรื่องของบุคคล จะยืนจะนั่งก็แล้วแต่ท่าน
TOP
NOW :