"ฝายน้ำปุก" ต้นแบบการจัดการน้ำชุมชน

by Porntip Morngyai 24 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 10:42 น.

ตัวอย่างของการจัดการน้ำด้วยวิถีชุมชนด้วยการสร้างฝายโบราณบ้านน้ำปุก อ.ปง จ.พะเยา ที่สืบทอดมานานกว่า 120 ปี ซึ่งชุมชนแห่งนี้บอกว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันไม่เคยเกิดปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้งเลย 

 

เด็กน้อยดักจับปลา เป็นภาพสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติของฝายโบราณบ้านน้ำปุก อำเภอปง จังหวัดพะเยา ถึงแม้ว่าเวลาจะผ่านมานานกว่า 120 ปี ฝายโบราณบ้านน้ำปุกแห่งนี้ไม่มีสภาพทรุดโทรมแต่อย่างใด ซึ่งยังคงให้ความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ไม้พันธุ์ป่ามากขึ้น รวมทั้งยังมีฝายน้ำล้นอีกสามฝาย คือ ฝายสาระ ฝายสาระนอก และฝายหลงปู่ผิ่ว ซึ่งฝายทั้ง4 เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการหล่อเลี้ยงชีวิตชาวบ้านน้ำปุก เพื่อใช้การบริโภคและการเกษตร

 

โดยปัจจุบัน บ้านน้ำปุกมีประชากร 200 ครัวเรือน มีพื้นที่เกษตรประมาณ 150 ไร่ แบ่งเป็นไร่ข้าวโพด และนาข้าว โดยที่นี่สามารถทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่พบปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำ เพราะด้วยหลักการบริหารน้ำที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
แก่เหมือง ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของหมู่บ้าน เพราะเป็นผู้ดูแลการจัดสรรน้ำให้แต่ละครัวเรือน โดยแต่ละแปลงเกษตรจะต้องมีประตูระบายน้ำและมีไม้กระดานที่ใช้เปิดปิดเพื่อวัดระดับน้ำไหลเข้าแปลงตามการคำนวนของแก่เหมือง รวมทั้งชาวบ้านทุกครัวเรือนจะต้องร่วมดูแลฝายทั้ง4แห่ง ด้วยการตอกหลักปักฝายในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นกฎระเบียบของหมู่บ้านที่ต้องทำทุกปี 

 

ฝายน้ำปุก เหมืองฝายไม้โบราณที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะด้วยหลักการบริหารจัดการแบบชุมชน ที่สามารถรักษาการจัดการน้ำแบบดั้งเดิมไว้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบการจัดการน้ำระดับชุมชน ทั้งนี้ กลุ่มชาวบ้านน้ำปุกและเครือข่ายลุ่มน้ำยม เสนอความคิดเห็นว่า วิธีการจัดสรรน้ำที่ดีต้องเริ่มจากชุมชน และลักษณะฝายต้องสอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา แตกต่างจากฝายคอนกรีตที่จะสร้างปัญหาในเรื่องตะกอนและการทำลายระบบนิเวศ


ดังนั้นภาครัฐควรให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำและอนุรักษ์ป่าแทน ด้วยการผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำด้วยคนท้องถิ่นเป็นผู้ดูแลแทนภาครัฐ ซึ่งเชื่อว่าจะได้ประสิทธิภาพมากกว่าการสร้างเขื่อน ทั้งนี้เสนอนโยบาย1 ชุมชน 1แหล่งเก็บน้ำ ,1 ตำบล1อ่างเก็บน้ำ,โดยโดยสร้างอ่างเก็บน้ำขนาด 50 ล้านลูกบาศก์เมตรครอบคลุมลุ่มน้ำยมทั้ง 77 สาขา จะสามารถเก็บน้ำถึง 3,500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ซึ่งมากกว่าเขื่อนแก่งเสือเต้น 3 เท่า โดยใช้งบประมาณเพียง 200-300 ล้านบาท 

 

แม้ว่าข้อเสนอเครือข่ายลุ่มน้ำยมในมุมมองของนายศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มองว่าจะเป็นเพียงการบรรเทาความรุนแรงของน้ำท่วม แต่ด้วยวิธีปลูกจิตสำนึกให้มีการสร้างฝาย สร้างแหล่งเก็บน้ำหรือแก้มลิงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปถึงปลายน้ำ จะสามารถสร้างความสัมพันธ์ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมตลอดเส้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะเป็นผลดีกว่าการสร้างเขื่อนแล้วทำให้คนไทยทะเลาะกัน

 

Produced by VoiceTV

EMBED CODE :

RELATED CONTENT

'ชาวสะเอียบ' ตั้งศูนย์เฝ้าระวัง ป้องกันการสร้างเขื่อน
'ชาวสะเอียบ' ตั้งศูนย์เฝ้าระวัง ป้องกันการสร้างเขื่อน
หลังจากที่ คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัยแห่งชาติ หรือ กบอ. มีมติให้สร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นภายในปี…
'ศศิน' ชี้ สร้างเขื่อน 3.5แสนล้าน ไม่แก้ปัญหาน้ำท่วม
'ศศิน' ชี้ สร้างเขื่อน 3.5แสนล้าน ไม่แก้ปัญหาน้ำท่วม
นอกจากเสียงการคัดค้านการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นของชาวบ้าน ต.สะเอียบ อ.สอง…
โครงการสร้างเขื่อนจัดการลุ่มน้ำยม
โครงการสร้างเขื่อนจัดการลุ่มน้ำยม
ปัญหาเรื่องของการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่เพื่อจัดการกับน้ำในลุ่มแม่น้ำยมที่มีปริมาณมากอย่างเขื่อนแก่งเสือเต้น…
กรมชลฯ หารือแผนพัฒนาลุ่มน้ำยม-น่าน
กรมชลฯ หารือแผนพัฒนาลุ่มน้ำยม-น่าน
กรมชลประทานร่วมกับกรมทรัพยากรน้ำ จัดสัมมนาให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องร่วมวางแผนพัฒนาลุ่มน้ำยม-น่านให้เห็นผลเป็นรูปธรรม…
ผลการศึกษาโครงการลุ่มน้ำยม
ผลการศึกษาโครงการลุ่มน้ำยม
นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยมหิดล ใช้เวลากว่า 2 ปีในการลงพื้นที่และรวบรวมข้อมูลเชิงลึก…
มูลนิธิสืบลงพื้นที่ค้านสร้างเขื่อนแม่วงก์
มูลนิธิสืบลงพื้นที่ค้านสร้างเขื่อนแม่วงก์
มูลนิธิสืบนาคะเสถียรเดินหน้าค้านสร้างเขื่อนแม่วงก์ พร้อมยืนยันโครงการดังกล่าวไม่สามารถแก้ปัญหาน้ำท่วม…
NGOค้านสร้างเขื่อนแม่วงก์
NGOค้านสร้างเขื่อนแม่วงก์
มูลนิธิสืบ นาคะเสถียร ระดมองค์กรอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม หารือแนวทางคัดค้านการก่อสร้างเขื่อนแม่วงก์…
เตรียมเสนอ ครม.ของบจัดการลุ่มน้ำยม-น่านตลอดสาย
เตรียมเสนอ ครม.ของบจัดการลุ่มน้ำยม-น่านตลอดสาย
กรมทรัพยากรน้ำและกรมชลฯ ตรียมเสนอคณะรัฐมนตรี พิจารณาโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำยมและน่านซึ่งจะใช้งบประมาณกว่า…

VOICE TV TWEETS

NEWS PROGRAMMES

VOICE NEWS 06:00

video
'ยูโรโซน' ไม่ยืดระยะเวลาช่วยเหลือกรีซ
ยูโรโซน ปฏิเสธ ยืดระยะเวลาให้ความช่วยเหลือทางการเงินกับกรีซ ขณะที่ กรีซ ยื่นขอผ่อนผันชำระเงินกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ

VARIETY PROGRAMMES

COZY LIVING

video
DIY กระปุกทิชชูจากขวดพลาสติก / ดีไซน์เมนูสวยๆ Grilled Caprese Nachos
Cozy Living in กับหลากหลายไอเดียในเรื่องของการตกแต่งบ้าน ตกแต่งคอนโด รวมไปถึงหลากหลายงานดีไซน์ที่จะมาสร้างแรงบันดาลใจให้กับคุณผู้ชมตลอด 1 ชม. เต็ม

THAILAND

มติ มรภ. 40 แห่ง ยกเลิกทำธุรกรรมกับ SCB
ที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏทั้ง 40 แห่ง มีมติให้ยกเลิกทำธุรกรรมการเงินทุกชนิดกับทางธนาคารไทยพาณิชย์
TOP
NOW :