ภายหลังเหตุการณ์วันมหาวิปโยค  14 ตุลาคม 2516  ที่ทำให้จอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี ต้องลาออกจากตำแหน่ง สภาพสังคมไทยในขณะนั้น มีกลุ่มนักศึกษาและประชาชน ต่างให้ความสนใจต่อระบอบการปกครองประชาธิปไตย ทำให้การยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ 10 คือรัฐธรรมนูณปี 2517 เต็มไปด้วยบรรยากาศแห่งการถกเถียงและโต้แย้ง  ระหว่างกลุ่มอำนาจเก่า และพลังของมหาประชาชน

 

นายสัญญา ธรรมศักดิ์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้แต่งตั้ง คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ 18 คน ขึ้นมาร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้  โดยคณะกรรมการชุดนี้  ได้นำรัฐธรรมนูญ ฉบับปี 2492 และ 2511  มาเป็นแนวในการยกร่าง พวกเขาใช้เวลา 3 เดือนในการยกร่าง  และดำเนินการขั้นตอน จนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธย ประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ 10 ของประเทศไทย  เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2517

 

ในวิทยานิพนธ์เรื่อง รัฐธรรมนูญและสถาบันการเมือง : ศึกษารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 ของนายทรงวุฒิ จารขจรกุล ระบุว่า เนื้อหาของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ได้ชื่อว่าเป็นประชาธิปไตยมากที่สุดฉบับหนึ่งของประเทศ

 

มีเนื้อหาเป็นประชาธิปไตยตามแนวทางรัฐธรรมนูญนิยม โดยบัญญัติรับรองสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทยไว้อย่างกว้างขวาง  และได้วางรูปแบบการปกครองในระบบรัฐสภา  แบบ 2 สภา  โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  มาจากการเลือกตั้ง ส่วนสมาชิกวุฒิสภามาจากการแต่งตั้งโดยพระมหากษัตริย์และนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ 

 

รัฐธรรมนูญฉบับนี้  วางโครงสร้างและกลไกให้ฝ่ายบริหารมีเสถียรภาพมากขึ้น โดยส่งเสริมระบบพรรคการเมือง  กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  ต้องสังกัดพรรคการเมือง และได้เพิ่มเติมองค์กรตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ คือตุลาการรัฐธรรมนูญ ศาลปกครอง ศาลในสาขาแรงงาน สาขาภาษี และสาขาสังคม ผู้ตรวจเงินแผ่นดินรัฐสภา เป็นต้น  แต่ยังไม่สามารถจัดตั้งองค์กรต่าง ๆ ได้แล้วเสร็จ ก็เริ่มมีการบังคับใช้รัฐธรรมนูญก่อน

 

ขณะที่งานวิจัยเรื่อง การเมืองภาคประชาชน  บทเรียนจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2517 ของอาจารย์บัณฑิต  จันทร์โรจนกิจ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง  ระบุสาระสำคัญของรัฐธรรมนูญฉบับนี้  ที่เป็นหลักการใหม่ ว่า มีการประกาศอุดมการณ์การปกครองในระบอบประชาธิปไตยอย่างชัดแจ้ง  การถวายสิทธิในการสืบราชสมบัติแก่พระธิดา , การให้สิทธิเสรีภาพแก่ชาย-หญิงเท่าเทียมกัน , การวางแนวทางสร้างความเป็นธรรมในสังคม  การกระจายรายได้ การปฏิรูปที่ดิน การจัดสวัสดิการแก่ลูกจ้างเมื่อแก่ชรา การสร้างนักการเมืองระดับท้องถิ่น การป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบของนักการเมือง แต่ท้ายที่สุดรัฐธรรมนูญฉบับนี้ มีอายุการใช้งานเพียง 2 ปี และถูกฉีกโดยคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน  ซึ่งอ้างว่า  รัฐบาลไม่สามารถรักษาสถานการณ์บ้านเมืองด้วยวิถีทางรัฐธรรมนูญได้ จึงต้องก่อการรัฐประหาร ในวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519