'สงครามแย่งน้ำ' อนาคตของอาเซียน?

by พรรณิการ์ วานิช 24 มีนาคม 2559 เวลา 17:34 น.

สงครามแย่งน้ำ เป็นสิ่งที่อยู่ห่างไกลจากความเข้าใจของคนไทยส่วนใหญ่ ฟังดูเหมือนเรื่องในหนังฮอลลีวูดสไตล์สวันสิ้นโลก หรือภูมิภาคแห้งแล้งอย่างแอฟริกาและตะวันออกกลาง แต่สิ่งนี้อาจกำลังจะเกิดขึ้นในอาเซียน

สุวรรณภูมิ คือดินแดนที่ได้ชื่อว่าเป็นครัวโลก เป็นแหล่งปลูกข้าว ยางพารา และอ้อยที่สำคัญ แต่ภาพลักษณ์ความอุดมสมบูรณ์ของชาติอาเซียนตอนบน โดยเฉพาะในแถบลุ่มน้ำโขง กลับถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิงในวิกฤตเอลนีญโย ที่ร้ายแรงที่สุดเป็นประวัติการณ์ ส่งผลให้เกิดภาวะฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาลตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

อันที่จริงแล้ววิกฤตน้ำในอาเซียนไม่ใช่เรื่องใหม่ ชาติอนุภุมิภาคลุ่มน้ำโขงเผชิญวิกฤตน้ำเรื้อรังมานาน และความขัดแย้งเรื่องนี้ก็มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่การจัดสรรทรัพยากรน้ำในแม่น้ำโขง เส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงประชาชนหลายร้อยล้านคน จากทิเบต ยูนนาน ลงมาจนถึงลาว เมียนมา กัมพูชา ไทย และไหลลงสู่ทะเลที่เวียดนาม 

เป็นที่ทราบกันดีว่าการสร้างเขื่อนในแม่น้ำโขง ทำให้ประเทศตามแนวแม่น้ำมีปัญหาตึงเครียดกันมานาน นอกจากจีนจะสร้างเขื่อนไปแล้ว 7 แห่ง และกำลังจะสร้างอีก 21 แห่ง ลาวก็ถูกชาติเพื่อนบ้านอาเซียนประท้วงเรื่องการสร้างเขื่อน 2 แห่งในแม่น้ำโขง กัมพูชาเองมีเขื่อนในแม่น้ำโขง 2 แห่ง แต่ก็ประสบปัญหาขาดน้ำเพราะเป็นประเทศปลายน้ำ อุตสาหกรรมประมงน้ำจืดในโตนเลสาบก็ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากความแปรปรวนของน้ำโขงอันสืบเนื่องจากการเปิดปิดน้ำในเขื่อนจีน 

ขณะที่เวียดนามเดือดร้อนหนักที่สุดในฐานะประเทศปลายสุดของแม่น้ำ ปรากฏการณ์เอลนีญโยบวกกับการวิกฤตระดับน้ำทะเลสูงจากน้ำแข็งขั้วโลกละลาย ทำให้ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงเสื่อมโทรม น้ำเค็มดันน้ำจืดขึ้นไปเกือบ 200 กิโลเมตรจากปากน้ำ และระดับน้ำโขงก็ลดต่ำที่สุดในรอบ 90 ปี

ส่วนไทย ประเทศกลางน้ำ ก็ใช้วิธีผันน้ำจากแม่น้ำโขงเข้าไปบรรเทาผลกระทบจากภัยแล้งในแถบอีสาน สร้างความกังวลให้กับเวียดนาม ว่าน้ำจะเหลือตกไปถึงปลายน้ำไม่พอเยียวยาเกษตรกรที่เดือดร้อนจากภัยแล้งหนักหน่วงที่สุดในภูมิภาค

ปัญหาการแย่งน้ำกันใช้น้ำทั้งหมดนี้ เป็นที่ทราบดีในทุกรัฐบาลของทุกประเทศ และก็ได้มีการสร้างกลไกหลายอย่างมาเพื่อประสานงานกัน ลดความขัดแย้ง แต่ก็ไม่ได้ผล คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง หรือ MRC องค์กรที่ได้รับการสนับสนุนจากตะวันตก แทบไม่มีบทบาทอะไรในการจัดการปัญหาการแย่งน้ำ

กลไกความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง หรือ GMS : Greater Mekong Subregion ที่มีธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งเอเชีย (ADB) เป็นผู้ให้การสนับสนุนหลัก ก็เป็นเพียงการส่งเสริมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ

ขณะที่กลไกล่าสุดที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นมาอย่างกลไกความร่วมมือแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขงระหว่าง 6 ชาติอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ที่มีจีนเป็นโต้โผใหญ่ ก็ยังไม่เห็นผลชัดเจน ทั้งที่จีนยืนยันว่านี่เป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพสูงสุด เพราะครอบคลุมความร่วมมือทุกด้าน ตั้งแต่การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม

แนวโน้มภัยแล้งที่มีแต่จะรุนแรงขึ้น ตามภาวะโลกร้อนที่หนักข้อขึ้นทุกปี บวกกับการสร้างเขื่อนที่ยังเดินหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง ทำให้คาดเดาได้ไม่ยากว่าการแย่งชิงน้ำระหว่างประเทศในอาเซียนและจีนจะตึงเครียดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตราบใดที่กลไกสร้างความร่วมมือเท่าที่มีอยู่ยังฟันเฟืองฟืดด้วยผลประโยชน์ที่ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมกัน สงครามน้ำที่ตอนนี้ยังเป็นเพียงสงครามเย็น มีอาวุธคือน้ำลาย อาจร้อนแรงขึ้นจนกลายเป็นรอยร้าวใหญ่ของอาเซียนไม่แพ้ปัญหาทะเลจีนใต้ 

 

by พรรณิการ์ วานิช 24 มีนาคม 2559 เวลา 17:34 น.
EMBED CODE :

MORE FROM WORLD

ข่าวเด่นรอบสัปดาห์ 19-25 มี.ค. 2560
ข่าวเด่นรอบสัปดาห์ 19-25 มี.ค. 2560
ชัยภูมิ ป่าแส นักกิจกรรมชาติพันธุ์ และเหตุวิสามัญฆาตกรรมที่รอการพิสูจน์ข้อกล่าวหา…
แล้วไงใครแคร์? สายการบินจอร์แดนสู้ทรัมป์ด้วยการเอาตลกทำการตลาด
แล้วไงใครแคร์? สายการบินจอร์แดนสู้ทรัมป์ด้วยการเอาตลกทำการตลาด
หลังจากโฆษณา "เผื่อทรัมป์ชนะ...รีบๆ ไปเที่ยวสหรัฐตอนที่เขายังอนุญาตเราไปดีกว่า…
รถตำรวจดูไบเป็นรถที่เร็วที่สุดในโลก วิ่งได้ 407 กม./ชม.
รถตำรวจดูไบเป็นรถที่เร็วที่สุดในโลก วิ่งได้ 407 กม./ชม.
รถตำรวจนครดูไบ ขึ้นแท่นเป็นรถตำรวจที่วิ่งเร็วที่สุดในโลก ด้วยรถยี่ห้อบูกัตติ…
แครี หลัม ขึ้นเป็นผู้ว่าการฮ่องกงคนใหม่
แครี หลัม ขึ้นเป็นผู้ว่าการฮ่องกงคนใหม่
คณะกรรมการเลือกตั้งของฮ่องกง เลือกนางแครี หลัม ซึ่งมีนโยบายเป็นมิตรกับจีน…
ดูแตร์เตขอโทษคนจนถ้าตายเพราะสงครามยาเสพติด
ดูแตร์เตขอโทษคนจนถ้าตายเพราะสงครามยาเสพติด
ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ยอมรับว่าผู้เสียชีวิตจากนโยบายสงครามยาเสพติดของเขา…
เจ้าชายจอร์จจะเข้าโรงเรียนใหม่ เดือน ก.ย. นี้ 
เจ้าชายจอร์จจะเข้าโรงเรียนใหม่ เดือน ก.ย. นี้ 
เจ้าชายจอร์จ โอรสในเจ้าชายวิลเลียม และเจ้าหญิงเคท จะทรงเข้าโรงเรียนใหม่ในเดือนกันยายนนี้…
รีพับลิกันไม่รับแผนประกันสุขภาพของทรัมป์
รีพับลิกันไม่รับแผนประกันสุขภาพของทรัมป์
โดนัลด์ ทรัมป์ถอนแผนประกันสุขภาพฉบับใหม่ที่จะแทนโอบามาแคร์ ออกจากสภา…
เอโมส ยีได้สถานะผู้ลี้ภัยในสหรัฐฯแล้ว
เอโมส ยีได้สถานะผู้ลี้ภัยในสหรัฐฯแล้ว
เอโมส ยีได้สถานะผู้ลี้ภัยในสหรัฐฯแล้ว หลังถูกจำคุกจากการวิพากษ์วิจารณ์การเมืองและศาสนาในสิงคโปร์ถึง…

VARIETY PROGRAMMES

COZY LIVING

video
FULL EP. ปัญหาหน้าไม่เรียบ / พฤกษ์ภิรมย์ ราชพฤกษ์-รัตนาธิเบศร์
Cozy Living เปรียบเสมือนเพื่อนบ้าน ที่คอยสร้างความสุขให้กับทุกคนในครอบครัว กับสาระความบันเทิงครบรส ที่พาเหรดกันมามอบให้กับคุณผู้ชมทุกสุดสัปดาห์

THAILAND

ทหารขอเวลาเปิดภาพกล้องวงจรปิด
กองกำลังผาเมือง นำตำรวจ อัยการและแพทย์ที่เกี่ยวข้องในการคลี่คลายคดีวิสามัญฆาตกรรมนายชัยภูมิ ป่าแส แถลงข่าวร่วมกัน แต่ยังไม่มีการเปิดภาพกล้องวงจรปิดในจุดเกิดเหตุ ซึ่งเป็นประเด็นที่สังคมสนใจมากที่สุด
TOP
NOW :