'สงครามแย่งน้ำ' อนาคตของอาเซียน?

by พรรณิการ์ วานิช 24 มีนาคม 2559 เวลา 17:34 น.

สงครามแย่งน้ำ เป็นสิ่งที่อยู่ห่างไกลจากความเข้าใจของคนไทยส่วนใหญ่ ฟังดูเหมือนเรื่องในหนังฮอลลีวูดสไตล์สวันสิ้นโลก หรือภูมิภาคแห้งแล้งอย่างแอฟริกาและตะวันออกกลาง แต่สิ่งนี้อาจกำลังจะเกิดขึ้นในอาเซียน

สุวรรณภูมิ คือดินแดนที่ได้ชื่อว่าเป็นครัวโลก เป็นแหล่งปลูกข้าว ยางพารา และอ้อยที่สำคัญ แต่ภาพลักษณ์ความอุดมสมบูรณ์ของชาติอาเซียนตอนบน โดยเฉพาะในแถบลุ่มน้ำโขง กลับถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิงในวิกฤตเอลนีญโย ที่ร้ายแรงที่สุดเป็นประวัติการณ์ ส่งผลให้เกิดภาวะฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาลตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

อันที่จริงแล้ววิกฤตน้ำในอาเซียนไม่ใช่เรื่องใหม่ ชาติอนุภุมิภาคลุ่มน้ำโขงเผชิญวิกฤตน้ำเรื้อรังมานาน และความขัดแย้งเรื่องนี้ก็มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่การจัดสรรทรัพยากรน้ำในแม่น้ำโขง เส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงประชาชนหลายร้อยล้านคน จากทิเบต ยูนนาน ลงมาจนถึงลาว เมียนมา กัมพูชา ไทย และไหลลงสู่ทะเลที่เวียดนาม 

เป็นที่ทราบกันดีว่าการสร้างเขื่อนในแม่น้ำโขง ทำให้ประเทศตามแนวแม่น้ำมีปัญหาตึงเครียดกันมานาน นอกจากจีนจะสร้างเขื่อนไปแล้ว 7 แห่ง และกำลังจะสร้างอีก 21 แห่ง ลาวก็ถูกชาติเพื่อนบ้านอาเซียนประท้วงเรื่องการสร้างเขื่อน 2 แห่งในแม่น้ำโขง กัมพูชาเองมีเขื่อนในแม่น้ำโขง 2 แห่ง แต่ก็ประสบปัญหาขาดน้ำเพราะเป็นประเทศปลายน้ำ อุตสาหกรรมประมงน้ำจืดในโตนเลสาบก็ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากความแปรปรวนของน้ำโขงอันสืบเนื่องจากการเปิดปิดน้ำในเขื่อนจีน 

ขณะที่เวียดนามเดือดร้อนหนักที่สุดในฐานะประเทศปลายสุดของแม่น้ำ ปรากฏการณ์เอลนีญโยบวกกับการวิกฤตระดับน้ำทะเลสูงจากน้ำแข็งขั้วโลกละลาย ทำให้ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงเสื่อมโทรม น้ำเค็มดันน้ำจืดขึ้นไปเกือบ 200 กิโลเมตรจากปากน้ำ และระดับน้ำโขงก็ลดต่ำที่สุดในรอบ 90 ปี

ส่วนไทย ประเทศกลางน้ำ ก็ใช้วิธีผันน้ำจากแม่น้ำโขงเข้าไปบรรเทาผลกระทบจากภัยแล้งในแถบอีสาน สร้างความกังวลให้กับเวียดนาม ว่าน้ำจะเหลือตกไปถึงปลายน้ำไม่พอเยียวยาเกษตรกรที่เดือดร้อนจากภัยแล้งหนักหน่วงที่สุดในภูมิภาค

ปัญหาการแย่งน้ำกันใช้น้ำทั้งหมดนี้ เป็นที่ทราบดีในทุกรัฐบาลของทุกประเทศ และก็ได้มีการสร้างกลไกหลายอย่างมาเพื่อประสานงานกัน ลดความขัดแย้ง แต่ก็ไม่ได้ผล คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง หรือ MRC องค์กรที่ได้รับการสนับสนุนจากตะวันตก แทบไม่มีบทบาทอะไรในการจัดการปัญหาการแย่งน้ำ

กลไกความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง หรือ GMS : Greater Mekong Subregion ที่มีธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งเอเชีย (ADB) เป็นผู้ให้การสนับสนุนหลัก ก็เป็นเพียงการส่งเสริมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ

ขณะที่กลไกล่าสุดที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นมาอย่างกลไกความร่วมมือแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขงระหว่าง 6 ชาติอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ที่มีจีนเป็นโต้โผใหญ่ ก็ยังไม่เห็นผลชัดเจน ทั้งที่จีนยืนยันว่านี่เป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพสูงสุด เพราะครอบคลุมความร่วมมือทุกด้าน ตั้งแต่การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม

แนวโน้มภัยแล้งที่มีแต่จะรุนแรงขึ้น ตามภาวะโลกร้อนที่หนักข้อขึ้นทุกปี บวกกับการสร้างเขื่อนที่ยังเดินหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง ทำให้คาดเดาได้ไม่ยากว่าการแย่งชิงน้ำระหว่างประเทศในอาเซียนและจีนจะตึงเครียดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตราบใดที่กลไกสร้างความร่วมมือเท่าที่มีอยู่ยังฟันเฟืองฟืดด้วยผลประโยชน์ที่ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมกัน สงครามน้ำที่ตอนนี้ยังเป็นเพียงสงครามเย็น มีอาวุธคือน้ำลาย อาจร้อนแรงขึ้นจนกลายเป็นรอยร้าวใหญ่ของอาเซียนไม่แพ้ปัญหาทะเลจีนใต้ 

 

by พรรณิการ์ วานิช 24 มีนาคม 2559 เวลา 17:34 น.
EMBED CODE :

MORE FROM WORLD

UN ท้วงสถานการณ์สิทธิ์ไทย หลายครั้งไม่มีคำตอบจากรัฐ
UN ท้วงสถานการณ์สิทธิ์ไทย หลายครั้งไม่มีคำตอบจากรัฐ
สหประชาชาติประมวลการส่งหนังสือแสดงความกังวลและทักท้วงสถานการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยในปี…
รู้จักองค์กรที่ อภิสิทธิ์เป็นประธาน CALD สุสานนักการเมืองอกหัก
รู้จักองค์กรที่ อภิสิทธิ์เป็นประธาน CALD สุสานนักการเมืองอกหัก
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานสภาเสรีนิยมและประชาธิปไตยแห่งเอเชีย…
ออสการ์ปีนี้ ขนเซอร์ไพรส์มาเพียบ
ออสการ์ปีนี้ ขนเซอร์ไพรส์มาเพียบ
การประกาศผลรางวัลออสการ์ครั้งที่ 89 รางวัลใหญ่แห่งปีของวงการภาพยนตร์ นอกจากจะทำให้ผู้ชมตื่นตาตื่นใจกับรางวัลที่มอบให้แก่ภาพยนตร์และบุคคลในแวดวงภาพยนตร์ที่ชื่นชอบแล้ว…
พลิกล็อกออสการ์ Moonlight คว้าภาพยนตร์ยอดเยี่ยม หลังประกาศผิดให้ La La Land
พลิกล็อกออสการ์ Moonlight คว้าภาพยนตร์ยอดเยี่ยม หลังประกาศผิดให้ La La Land
ภาพยนตร์เรื่อง Moonlight พลิกล็อคคว้ารางวัลรางวัลออสการ์ภาพยนตร์ยอดเยี่ยมครั้งที่…
เกาะติดแฟชั่นพรมแดงงานประกาศรางวัลออสการ์ครั้งที่ 89
เกาะติดแฟชั่นพรมแดงงานประกาศรางวัลออสการ์ครั้งที่ 89
ขณะที่ผู้ชมจากทั่วโลกกำลังตื่นเต้ากับการประกาศผลรางวัล 'ออสการ์' ครั้งที่…
การเมืองมาแรงในงานออสการ์ 2017
การเมืองมาแรงในงานออสการ์ 2017
การเมืองมาแรงตามคาดในงานประกาศผลรางวัลออสการ์ประจำปี 2017 ตั้งแต่การฉายโฆษณาตีแสกหน้าโดนัลด์…
La La Land คว้าออสการ์แรก ออกแบบงานสร้างยอดเยี่ยม
La La Land คว้าออสการ์แรก ออกแบบงานสร้างยอดเยี่ยม
การประกาศผลรางวัลออสการ์ขณะนี้ผ่านไปแล้วกว่าครึ่ง ซึ่ง La La Land ก็คว้ารางวัลออสการ์แรกได้แล้ว…
อภิสิทธิ์ขึ้นนั่งประธานสภาพรรคเสรี-ประชาธิปไตยเอเชีย
อภิสิทธิ์ขึ้นนั่งประธานสภาพรรคเสรี-ประชาธิปไตยเอเชีย
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้รับเลือกให้เป็นประธานสภาพรรคเสรี-ประชาธิปไตยเอเชีย…

VARIETY PROGRAMMES

TECH FEED

video
Tech Feed - Samsung + Moto เปิดตัวดีไวซ์ใหม่ใน MWC 2017
ซัมซุงและโมโตโรลาเปิดตัวผลิตภัณฑ์ใหม่ในงาน Mobile World Congress ที่บาร์เซโลนา สเปน โดย ซัมซุงเปิดตัว Galaxy Tab S3 และ Galaxy Book แท็บเล็ตสำหรับความบันเทิง และการทำงานแบบมืออาชีพ พร้อมดินสอสไตลัสใหม่ที่ออกแบบร่วมกับสเตทเลอร์

BLOG

เพลิงพระนาง เพลิงในใจไทย-พม่า
ในขณะที่คนไทยกำลังอินกับละครแห่งปี เพลิงพระนาง กันทั้งบ้านทั้งเมือง ชาวพม่าเพื่อนบ้านก็อินกับละคนฟอร์มยักษ์เรื่องนี้เช่นกัน แต่เป็นการอินโดยตั้งคำถามว่า เหตุใดคนไทยจึงใส่ร้ายป้ายสีราชวงศ์พม่า? ผ่านไป 250 ปีนับตั้งแต่อยุธยาเสียให้แก่พม่า คนไทยยังคงอยู่กับอคติเกลียดพม่าไม่เลิกรา
TOP
NOW :