NEWS

'ตุลาการภิวัฒน์' กับประชาธิปไตยในมุมมองนักรัฐศาสตร์

by พรรณิการ์ วานิช 5 กรกฎาคม 2555 เวลา 17:34 น.

ถึงแม้กระแสตุลาการภิวัฒน์ หรือการที่ศาลเข้ามามีบทบาทในการจำกัดอำนาจฝ่ายบริหารที่กำลังเกิดขึ้นในหลายประเทศ จะถูกมองว่าเป็นการ "รัฐประหารเงียบ" แต่นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์กลับมองว่าการตรวจสอบถ่วงดุลโดยตุลาการเป็นสิ่งที่จำเป็น ตราบใดที่ศาลสามารถดำรงตนไม่ให้ฝักใฝ่ฝ่ายการเมืองได้ 

 
การใช้อำนาจฝ่ายตุลาการในการ "จำกัด" หรือ "กำจัด" อำนาจฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหาร ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงในประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นกระแสที่กำลังแพร่หลายในหลายประเทศทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นการที่ศาลรัฐธรรมนูญอียิปต์และคูเวต ตัดสินให้การเลือกตั้งทั่วไปขัดต่อรัฐธรรมนูญ ส่งผลให้ต้องมีการยุบสภา หรือการที่ศาลรัฐธรรมนูญของปากีสถาน พิพากษาให้นายกรัฐมนตรีต้องออกจากตำแหน่งด้วยข้อหาหมิ่นศาล
 
ความเคลื่อนไหวของศาลเหล่านี้ ถูกหลายฝ่ายมองว่าเป็นเกมการเมืองที่ใช้อำนาจตุลาการเป็นเครื่องมือในการกำจัดศัตรูทางการเมืองหรือแม้แต่ล้มล้างรัฐบาล ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นการ "รัฐประหารเงียบ" ที่ขัดต่อการปกครองในระบอบประชาธิปไตย เนื่องจากใช้องค์กรที่มาจากการแต่งตั้ง และไม่ได้เป็นตัวแทนของประชาชน ในการกำจัดรัฐบาลและสภาที่มาจากการเลือกตั้ง
 
อย่างไรก็ตาม ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุรัตน์ โหราชัยกุล จากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ความเห็นว่า ตุลาการภิวัฒน์ไม่ได้เป็นสิ่งที่เลวร้าย และไม่ได้ขัดต่อระบอบประชาธิปไตยเสมอไป แต่ถือเป็นการทำหน้าที่ตรวจสอบและถ่วงดุล ไม่ให้มีการใช้อำนาจรัฐในทางมิชอบ
 
แต่การใช้อำนาจของศาลในลักษณะนี้ จะถูกต้องเหมาะสมหรือไม่ ก็ต้องขึ้นอยู่กับบริบททางการเมืองที่เกิดขึ้นในเวลานั้นด้วย โดยปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ตุลาการภิวัฒน์ที่ชอบธรรมและจะได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง โดยไม่ตกอยู่ภายใต้ข้อครหาที่ว่าการตัดสินเหล่านี้เป็นการละเมิดฉันทามติของประชาชนที่เลือกตั้งสภาและรัฐบาล ก็คือการที่การตัดสินดังกล่าวต้องตั้งอยู่บนรากฐานของพยานและหลักฐานที่แน่นหนาและน่าเชื่อถือเพียงพอ รวมถึงตัวศาลเอง ต้องไม่ฝักใฝ่กลุ่มการเมืองฝ่ายใดอย่างแท้จริง
 
นอกจากนี้ ในฐานะที่ศาลสามารถตรวจสอบองค์กรอื่นๆอย่างรัฐบาลและรัฐสภาได้ ตัวตุลาการเอง ก็จำเป็นต้องได้รับการตรวจสอบและถ่วงดุลอย่างเหมาะสมเช่นกัน เพื่อให้การบริหารประเทศเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและไม่ให้เกิดการใช้อำนาจศาลเป็นเครื่องมือกลั่นแกล้งทางการเมือง
 
ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุรัตน์ยังกล่าวทิ้งท้ายด้วยว่า ตุลาการภิวัฒน์ที่เหมาะสม คือการให้โอกาสแก่รัฐบาลในการทำงานบริหารประเทศ และคอยตรวจสอบนโยบายและกฎหมายต่างๆ ว่ามีข้อใดขัดหรือละเมิดต่อรัฐธรรมนูญหรือสิทธิเสรีภาพของประชาชนในประเทศหรือไม่ แต่ไม่ควรใช้วิจารณญาณจากผู้พิพากษาเพียงไม่กี่คนในการคาดเดาหรืออ้างความเป็นห่วงสถานการณ์บ้านเมือง มาด่วนตัดสินนโยบายหรือกฎหมายที่ยังไม่เกิดขึ้น โดยตั้งอยู่บนรากฐานของ "ความน่าจะเป็น" แต่เพียงอย่างเดียว
EMBED CODE :

MORE FROM THAILAND

‘จาตุรนต์’ ชี้ การศึกษาไทยวิกฤต คสช. ปฏิรูป 3 ปี ล้มเหลว 
‘จาตุรนต์’ ชี้ การศึกษาไทยวิกฤต คสช. ปฏิรูป 3 ปี ล้มเหลว 
นายจาตุรนต์ ฉายแสง อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ…
'พานทองแท้' พบดีเอสไอสู้คดีฟอกเงินกรุงไทย 
'พานทองแท้' พบดีเอสไอสู้คดีฟอกเงินกรุงไทย 
พานทองแท้ ชินวัตร พร้อมผู้ถูกกล่าวหาอีก 3 ราย เข้าพบดีเอสไอในคดีฟอกเงินธนาคารกรุงไทยแล้ว…
กรมอนามัยก้าวหน้า จัดบริการคุมกำเนิดฟรีแก่วัยรุ่น
กรมอนามัยก้าวหน้า จัดบริการคุมกำเนิดฟรีแก่วัยรุ่น
มันจะเป็นการดีกว่าไหม ถ้าวัยรุ่นได้รับการป้องกันการตั้งครรภ์ กรมอนามัยให้บริการคุมกำเนิดฟรีแก่วัยรุ่นไทยอายุ…
Me Too เล่าเรื่องถูกละเมิด
Me Too เล่าเรื่องถูกละเมิด
ความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ไม่เท่าเทียมกันในสังคม ทำให้เหยื่อที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศทั้งชายและหญิงไม่กล้าออกมาพูด…
Podcast : กรณีหญิงหน่อยเเละตูนบอดี้สเเลม สะท้อนทัศนะของคนที่ถนัดเเต่วิจารณ์
Podcast : กรณีหญิงหน่อยเเละตูนบอดี้สเเลม สะท้อนทัศนะของคนที่ถนัดเเต่วิจารณ์
รวมตอบคำถามใน Podcast ตอนนี้ว่า “ถ้าคุณต้องเลือกระหว่างเผด็จการนายทุนซึ่งมาจากการเลือกตั้ง(Oligarchy…
'อย่าทำให้ผู้เช่าเกลียด/กลัวจุฬาฯ ได้ไหม?' สัมภาษณ์ 'ไชยันต์ ไชยพร'
'อย่าทำให้ผู้เช่าเกลียด/กลัวจุฬาฯ ได้ไหม?' สัมภาษณ์ 'ไชยันต์ ไชยพร'
หลายคนรู้จักเขาในฐานะอาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ ขณะที่บทสัมภาษณ์นี้…
เตือนคนไทยในสวีเดนระวังอันตราย หลังคนร้ายลอบบึ้มสถานีตำรวจ
เตือนคนไทยในสวีเดนระวังอันตราย หลังคนร้ายลอบบึ้มสถานีตำรวจ
สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงสตอกโฮล์ม เตือนคนไทยที่อาศัยในเมืองเฮลซิงบอร์กระวังอันตราย…
Biz Insight  : บริษัทญี่ปุ่นตีตลาดเพื่อผู้สูงอายุในไทย
Biz Insight  : บริษัทญี่ปุ่นตีตลาดเพื่อผู้สูงอายุในไทย
ขณะที่ไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย แต่สินค้าและบริการสำหรับผู้สูงอายุในไทยก็ยังมีไม่มากนัก…
TOP
NOW :