NEWS

ไทยทัศนา : (26) ประตูโขง วัดกากแก้ว นครลำปาง

by Sathit M. 20 พฤษภาคม 2560 เวลา 09:07 น.

ชมประตูโขงแบบล้านนา ณ โบราณสถานวัดกากแก้ว คนท้องถิ่นเรียกว่า กู่เจ้าย่าสุตา สันนิษฐานอายุอาจเก่าแก่กว่าโขงวัดพระธาตุลำปางหลวง

 

ประตูโขงวัดกากแก้ว บนถนนวังเหนือ ใกล้กับสำนักงานป่าไม้จังหวัด นับเป็นหนึ่งในสถานที่น่าเที่ยวชมทางด้านศิลปกรรมของลำปาง

 

กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานเมื่อพ.ศ.2523 มีการบูรณะซ่อมแซมเรื่อยมา

 

สันนิษฐานว่า ประตูโขงแบบล้านนาแห่งนี้ สร้างเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 21 ตอนปลาย หรืออาจสร้างก่อนประตูโขงวัดพระธาตุลำปางหลวงเล็กน้อย

 

โขงวัดกากแก้วมีสัดส่วนโตกว่าโขงของวัดพระธาตุลำปางหลวง น่าเสียดายที่ส่วนยอดพังทลาย เหลือเพียงส่วนฐานกับส่วนที่เป็นซุ้มประตูทางเข้า ศาสนสถานอื่นๆภายในวัดไม่ปรากฎตัวอาคารแล้ว เหลือแค่แนวกำแพง

 

มุมมองจากด้านในของวัด วัดกากแก้วไม่ปรากฏประวัติการสร้าง ปัจจุบันเป็นวัดร้าง

 

ประตูโขงหันหน้าออกถนน โดยหันไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้เล็กน้อย ก่อขึ้นบนฐานแปดเหลี่ยม ตัวอาคารย่อมุมสิบสอง มีช่องทางเดินลอดผ่านซุ้มประตู มีบันไดขึ้น-ลงโขง 

 

ระดับพื้นของวัดอยู่ต่ำกว่าระดับถนน ด้านทิศเหนือและทิศใต้ของประตูโขงยังเหลือแนวกำแพงบางส่วน

 

มุมมองด้านทิศใต้

ซุ้มประตูทางทิศใต้กับทิศเหนือเป็นซุ้มซ้อน 2 ชั้น ลวดลายปูนปั้นยังพอมีให้เห็น

 

มุมมองด้านทิศเหนือ

ลวดลายประดับบนซุ้มประตูด้านทิศเหนือ ยังหลงเหลือมากกว่าด้านทิศใต้

 

ทั้งสี่ด้านของประตูโขงทำเสารับซุ้มซ้อนกันสองชั้น ส่วนล่างและส่วนบนของเสาทำทรงงอนโค้งคล้ายจะงอยปากนกแก้ว เป็นที่มาของคำช่างล้านนา เสาปากแล หรือบ้างเรียกว่า เสาขอม

 

ตามเหลี่ยมผนังทั้งสิบสองเหลี่ยม และบนเสาปากแล ประดับลายกาบบน กาบล่าง และประจำยามอก ลักษณะคล้ายลายกาบที่ประตูโขงวัดพระธาตุลำปางหลวง

 

กาบบนและกาบล่าง หรือเรียกด้วยคำช่างล้านนาว่า บัวคอเสื้อ และ บัวเชิงล่าง เป็นลายพรรณพฤกษาในกรอบหยักเซาะร่อง ส่วนประจำยามอกเป็นลายก้านขดในกรอบขนมเปียกปูน

 

ที่สันของผนังอาคารทั้งสี่ด้านประดับประติมากรรมรูปเทวดา

 

ซุ้มโค้งนับเป็นส่วนที่พึงชม ซุ้มโค้งด้านตะวันออก ลวดลายประดับหลุดร่วงไปจนเกือบหมด

 

ซุ้มโค้งด้านตะวันตก ปูนปั้นประดับยังหลงเหลือมากกว่าทางฝั่งตรงข้าม

 

ซุ้มโค้งด้านตะวันตก ซุ้มโค้งหน้ายังเหลือขอบหยัก มีลายปูนปั้นบนพื้นผิวโค้งนูน ทำเป็นลายพรรณพฤกษา

 

ในส่วนของซุ้มโค้งซ้อน ยังเหลือกรอบโค้งคล้ายลำตัวนาค ปลายกรอบซุ้มเป็นรูปมกรคายนาค ตัวมกรมีขาหน้า มีเกล็ด ข้างลำตัวมีลายก้านขดประดับ ตัวนาคมีหงอน เครา เกล็ดมีลาย และที่ครีบเป็นลายก้านขด

 

ซุ้มโค้งด้านทิศใต้ ซุ้มโค้งหน้าปรากฏขอบหยักคดโค้ง 8 หยัก มีริ้วสามชั้น มีลายพรรณพฤกษาบนกรอบซุ้ม

 

ปูนปั้นลอยตัวและกึ่งลอยตัวทำเป็นรูปสัตว์ปีก ชวนให้นึกถึงหงส์ ยืนอยู่เหนือเสาปากแลข้างละตัว และเกาะยืนเรียงเหนือกรอบซุ้มโค้ง หันหน้าเข้าหากลางโค้งซึ่งเป็นแท่งปูนปั้น ภายในบรรจุลายดอกไม้ประดิษฐ์

 

ในส่วนของซุ้มโค้งซ้อน ปลายกรอบซุ้มเป็นรูปมกรคายนาค

 

ซุ้มโค้งด้านทิศเหนือ น่าชมเป็นพิเศษ ลายพรรณพฤกษาบนกรอบซุ้มยังมีสภาพค่อนข้างสมบูรณ์

 

ที่ซุ้มโค้งหน้า ยังเหลือปูนปั้นที่ช่วยให้รู้ว่าปลายกรอบซุ้มทำเป็นหางวัน คือ รูปโค้งคล้ายเลข ๑ ไทย ปูนปั้นรูปนกนั้นยืนอยู่เหนือเสา หน้าหางวัน ภายในหางวันตกแต่งด้วยลายก้านขด

 

บนถนนวังเหนือ หรือถนนป่าไม้ สายนี้ ทุกเย็นวันศุกร์จัดกิจกรรมถนนสายวัฒนธรรม ติดตลาดขายของกินพื้นเมือง หัตถกรรมพื้นถิ่น ของสะสมแนววินเทจ

 

ถ้าไปถึงกาดมั่วคัวแลงก่อนเย็นย่ำ ขอแนะนำผู้เยี่ยมเยือน แวะชมความงามของ ‘กู่เจ้าย่าสุตา’.

 

แหล่งข้อมูล

 

อุมาพร เสริฐพรรณึก.  (2540).  การศึกษาประตูโขงแบบล้านนาในจังหวัดลำปาง.  วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต,    มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

 

ติดตาม ไทยทัศนา ย้อนหลัง

 

ไทยทัศนา : (1) วัดเบญจมบพิตร กรุงเทพฯ

ไทยทัศนา : (2) วัดสุวรรณาราม ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (3) วัดราชโอรส ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (4) วัดโสมนัสวิหาร กรุงเทพฯ

ไทยทัศนา : (5) วัดสุวรรณดาราราม อยุธยา

ไทยทัศนา : (6) วัดเสนาสนาราม อยุธยา

ไทยทัศนา : (7) วัดจันทบุรี สระบุรี

ไทยทัศนา : (8) วัดสมุหประดิษฐาราม สระบุรี

ไทยทัศนา : (9) วัดกัลยาณมิตร ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (10) วัดบางขุนเทียนใน ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (11) วัดซางตาครู้ส ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (12) วัดบางขุนเทียนนอก ฝั่งธนบุรี

ไทยทัศนา : (13) วัดบางกะพ้อม สมุทรสงคราม

ไทยทัศนา : (14) วัดนิเวศธรรมประวัติ อยุธยา

ไทยทัศนา : (15) สัตตมหาสถาน กรุงเทพฯ เพชรบุรี

ไทยทัศนา : (16) วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม กรุงเทพฯ

ไทยทัศนา : (17) วัดตองปุ ลพบุรี

ไทยทัศนา : (18) มหาธาตุ ลพบุรี

ไทยทัศนา : (19) จิตรกรรม วัดพุทไธสวรรย์ อยุธยา

ไทยทัศนา : (20) พระปรางค์มหาธาตุ ราชบุรี

ไทยทัศนา : (21) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม กรุงเทพฯ

ไทยทัศนา : (22) วัดพระธาตุลำปางหลวง (ตอนที่หนึ่ง)

ไทยทัศนา : (23) วัดพระธาตุลำปางหลวง (ตอนที่สอง)

ไทยทัศนา : (24) วัดพระธาตุลำปางหลวง (ตอนที่สาม)

ไทยทัศนา : (25) วัดพระธาตุลำปางหลวง (ตอนที่สี่-จบ)

 

 

 

MORE FROM THAILAND

'พท.' แนะอย่าหวาดระแวง มองมวลชนจ้องป่วน 'คดีข้าว'
'พท.' แนะอย่าหวาดระแวง มองมวลชนจ้องป่วน 'คดีข้าว'
'อนุสรณ์ เอี่ยมสะอาด' เชื่อไม่ใครกล้าขนอาวุธสงคราม ป่วนวันตัดสินคดีจำนำข้าว…
นานาชาติจี้ยุติคดี ‘เวทีวิชาการไม่ใช่ค่ายทหาร’
นานาชาติจี้ยุติคดี ‘เวทีวิชาการไม่ใช่ค่ายทหาร’
สมาคมมานุษยวิทยาอเมริกัน พร้อมประชาคมวิชาการสากล เรียกร้องระบอบทหารไทย…
'เปรี้ยว' และทีมฆ่าหั่นศพ ทาปากแดง รับทราบข้อหาที่ศาลขอนแก่น 
'เปรี้ยว' และทีมฆ่าหั่นศพ ทาปากแดง รับทราบข้อหาที่ศาลขอนแก่น 
ศาลจังหวัดขอนแก่น เบิกตัว 5 ผู้ต้องหาในคดีฆ่าหั่นศพขึ้นให้การต่อศาล หลังอัยการส่งฟ้อง…
ผู้เสียหายร้องยธ. ช่วยแก้ปัญหาเงินกู้นอกระบบ 
ผู้เสียหายร้องยธ. ช่วยแก้ปัญหาเงินกู้นอกระบบ 
ที่ปรึกษา (สบ.10) นำชาวบ้าน จ.ประจวบคีรีขันธ์ ที่ถูกเอาเปรียบจากนายทุนเงินกู้นอกระบบ…
รองนายกฯ'ณรงค์' ดูโรงงานผลิตวัคซีน-กำชับเร่งขึ้นทะเบียน ผลิตวัคซีนได้ในปี 62 
รองนายกฯ'ณรงค์' ดูโรงงานผลิตวัคซีน-กำชับเร่งขึ้นทะเบียน ผลิตวัคซีนได้ในปี 62 
พลเรือเอกณรงค์ พิพัฒนาศัย รองนายกรัฐมนตรี ตรวจเยี่ยมโรงงานผลิตวัคซีน-กำชับเร่งรัดการขึ้นทะเบียน…
สธ.ตั้งคกก.สอบวินัยร้ายแรงกรณีข้าราชการชายลวนลามลูกน้องหญิง
สธ.ตั้งคกก.สอบวินัยร้ายแรงกรณีข้าราชการชายลวนลามลูกน้องหญิง
กระทรวงสาธารณสุข ตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรง กรณีข้าราชการชายถูกกล่าวหาลวนลามผู้ใต้บังคับบัญชาหญิง…
รองผบช.น. นำตร.24 กองร้อยซ้อมแผนรปภ. วันตัดสินคดีข้าว
รองผบช.น. นำตร.24 กองร้อยซ้อมแผนรปภ. วันตัดสินคดีข้าว
รองผบช.น. นำเจ้าหน้าที่ 24 กองร้อยซักซ้อมแผนรักษาความปลอดภัย วันตัดสินคดีจำนำข้าว…
ผู้ว่าฯกทม. นำคณะร่วมกิจกรรมพัฒนา ป้อมพระสุเมรุ-ป้อมมหากาฬ
ผู้ว่าฯกทม. นำคณะร่วมกิจกรรมพัฒนา ป้อมพระสุเมรุ-ป้อมมหากาฬ
ผู้ว่าฯกทม. นำคณะ ร่วมพัฒนาป้อมพระสุเมรุและป้อมมหากาฬ กำจัดวัชพืชและสิ่งกีดขวาง…
TOP
NOW :